Trào ngược dạ dày: thói quen cần thay đổi

Ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức là những biểu hiện quen thuộc của trào ngược dạ dày thực quản. Bệnh rất phổ biến, ảnh hưởng đến giấc ngủ và chất lượng sống. Nhiều trường hợp có thể cải thiện đáng kể nhờ thay đổi thói quen ăn uống và sinh hoạt. Bài viết giúp bạn hiểu bệnh và những thói quen cần điều chỉnh.

Trào ngược dạ dày là gì?

Trào ngược xảy ra khi dịch vị và thức ăn từ dạ dày trào ngược lên thực quản do cơ thắt dưới thực quản hoạt động kém. Axit gây kích ứng niêm mạc thực quản, tạo cảm giác nóng rát. Thỉnh thoảng bị trào ngược là bình thường; khi xảy ra thường xuyên, từ hai lần mỗi tuần trở lên, có thể là bệnh trào ngược dạ dày thực quản cần được chăm sóc.

Dấu hiệu thường gặp

Ngoài ợ nóng và ợ chua, người bệnh có thể bị đau tức ngực, đắng miệng, khó nuốt, cảm giác nghẹn ở cổ, ho khan kéo dài về đêm, khàn tiếng, hôi miệng. Triệu chứng thường nặng hơn sau bữa ăn no, khi nằm hoặc cúi người. Một số trường hợp triệu chứng ngoài tiêu hóa như ho, khàn giọng nổi bật hơn ợ nóng.

Yếu tố làm nặng thêm

Thừa cân, béo bụng, mang thai, hút thuốc lá, uống rượu bia, cà phê, ăn quá no, ăn khuya, mặc quần áo bó bụng đều làm tăng áp lực lên dạ dày. Thức ăn nhiều dầu mỡ, chua, cay, sô cô la, bạc hà, nước ngọt có ga cũng thường làm triệu chứng nặng hơn. Một số thuốc như thuốc giảm đau chống viêm, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc an thần có thể làm trào ngược nặng thêm.

Thay đổi thói quen ăn uống

Chia nhỏ bữa ăn, ăn chậm nhai kỹ, tránh ăn quá no. Ăn tối sớm, cách giờ đi ngủ ít nhất hai đến ba giờ. Hạn chế đồ chiên rán, cay, chua, cà phê, rượu bia, nước ngọt có ga. Mỗi người có những thực phẩm gây khó chịu khác nhau, nên có thể ghi nhật ký ăn uống để nhận ra thủ phạm của riêng mình.

Thay đổi lối sống

Giảm cân nếu thừa cân, bỏ thuốc lá, tránh mặc đồ chật bụng. Nằm kê cao đầu giường khoảng 10 đến 15 cm thay vì chỉ kê thêm gối. Không nằm ngay sau khi ăn. Vận động nhẹ nhàng như đi bộ sau bữa ăn giúp tiêu hóa tốt hơn. Quản lý căng thẳng cũng góp phần giảm triệu chứng.

Thuốc thường dùng và lưu ý

Thuốc kháng axit trung hòa axit nhanh, dùng khi triệu chứng thỉnh thoảng xuất hiện. Thuốc ức chế tiết axit như nhóm ức chế bơm proton hoặc chẹn thụ thể H2 giúp giảm tiết axit lâu hơn, thường dùng theo liệu trình dưới hướng dẫn chuyên môn. Dùng thuốc kéo dài không có chỉ định có thể gây tác dụng phụ và che lấp bệnh nghiêm trọng hơn. Hãy hỏi dược sĩ về thời điểm uống thuốc thích hợp, thường trước ăn đối với thuốc ức chế bơm proton.

Khi nào cần đi khám?

Hãy đi khám khi ợ nóng xảy ra trên hai lần mỗi tuần dù đã đổi lối sống, khó nuốt hoặc đau khi nuốt, nôn nhiều, sụt cân không rõ lý do, đi ngoài phân đen, thiếu máu, đau ngực dữ dội. Đau ngực có thể là dấu hiệu tim mạch nên không tự cho là trào ngược khi chưa được đánh giá, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ tim mạch.

Trào ngược ở phụ nữ mang thai và người cao tuổi

Phụ nữ mang thai thường bị ợ nóng nhiều hơn, nhất là ba tháng cuối, do tử cung to chèn ép dạ dày và hormone làm lỏng cơ thắt thực quản. Ăn nhiều bữa nhỏ, tránh ăn sát giờ ngủ, kê cao đầu khi nằm thường giúp ích. Trước khi dùng bất kỳ thuốc kháng axit nào, thai phụ cần hỏi bác sĩ sản khoa hoặc dược sĩ để chọn loại an toàn.

Người cao tuổi dùng nhiều thuốc cùng lúc, trong đó một số thuốc kích ứng dạ dày hoặc làm giãn cơ thắt thực quản. Nên rà soát danh sách thuốc với bác sĩ, uống thuốc với đủ nước và ngồi hoặc đứng ít nhất ba mươi phút sau khi uống để tránh thuốc bị kẹt lại ở thực quản. Triệu chứng ở người lớn tuổi đôi khi không điển hình, có thể chỉ là ho, khàn giọng hoặc đau ngực nên cần được đánh giá cẩn thận.

Với cả hai nhóm, đừng tự ý dùng thuốc kéo dài mà hãy để chuyên gia đánh giá nguy cơ và lợi ích. Chăm sóc đúng sẽ giúp bạn ngủ ngon, ăn uống thoải mái và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài ở thực quản.

Câu hỏi thường gặp

Trào ngược dạ dày có chữa khỏi hoàn toàn không?

Nhiều người kiểm soát tốt nhờ thay đổi lối sống và dùng thuốc phù hợp, nhưng bệnh có thể tái phát nếu quay lại thói quen cũ.

Uống sữa có giảm ợ nóng không?

Sữa có thể làm dịu tạm thời nhưng có thể làm tiết axit nhiều hơn sau đó. Hiệu quả khác nhau ở từng người.

Có nên uống thuốc dạ dày thường xuyên không?

Không nên tự dùng kéo dài khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Nằm nghiêng bên nào giảm trào ngược?

Nhiều người thấy dễ chịu hơn khi nằm nghiêng trái và kê cao đầu giường.

Kết luận

Trào ngược dạ dày có thể kiểm soát tốt nếu bạn điều chỉnh ăn uống, giảm cân, bỏ thuốc lá và dùng thuốc đúng hướng dẫn. Đừng bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo và hãy đi khám khi cần. Dược sĩ Nhà thuốc An Phúc sẵn sàng tư vấn cho bạn.

Bài viết liên quan

• Táo bón: nguyên nhân và cách cải thiện
• Tiêu chảy: bù nước đúng cách và khi nào cần đi khám
• Gan nhiễm mỡ: nguyên nhân và cách cải thiện