Cảm lạnh và cúm khác nhau thế nào?

Cảm lạnh và cúm đều là bệnh đường hô hấp do virus nên triệu chứng khá giống nhau: sổ mũi, đau họng, ho, mệt mỏi. Nhiều người vì thế nhầm lẫn và chăm sóc không đúng. Tuy nhiên cúm thường nặng hơn, khởi phát nhanh hơn và có thể gây biến chứng. Bài viết giúp bạn phân biệt hai bệnh và biết khi nào cần đến cơ sở y tế.

Cảm lạnh là gì?

Cảm lạnh là nhiễm virus nhẹ ở mũi và họng, do nhiều loại virus khác nhau gây ra, trong đó rhinovirus rất phổ biến. Bệnh thường tự khỏi sau bảy đến mười ngày. Người lớn có thể mắc vài lần mỗi năm, trẻ nhỏ còn nhiều hơn. Triệu chứng thường xuất hiện từ từ, bắt đầu bằng ngứa họng, hắt hơi, sau đó là nghẹt mũi, sổ mũi và ho nhẹ.

Cúm là gì?

Cúm do virus cúm gây ra, lây lan nhanh qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc qua tay chạm vào bề mặt nhiễm virus. Bệnh thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu, đau nhức cơ khắp người, mệt lả, ho khan. Cúm có thể kéo dài một đến hai tuần và gây biến chứng như viêm phổi, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ có thai, người cao tuổi và người có bệnh mạn tính.

So sánh triệu chứng

Về khởi phát, cảm lạnh đến từ từ trong một đến hai ngày, còn cúm đến rất nhanh trong vài giờ. Về sốt, cảm lạnh thường không sốt hoặc sốt nhẹ, cúm hay sốt cao trên 38,5 độ C. Về đau mỏi, cảm lạnh ít, cúm đau nhức người rõ rệt. Về mũi họng, cảm lạnh nổi bật với nghẹt mũi, sổ mũi, hắt hơi; cúm nổi bật với mệt mỏi, ho khan, đau đầu. Mức độ mệt mỏi cũng khác: cúm có thể khiến bạn nằm liệt giường vài ngày, cảm lạnh thường vẫn sinh hoạt được.

Một dấu hiệu gợi ý khác là trong mùa cúm hoặc khi quanh bạn có nhiều người cùng mắc, khả năng bạn bị cúm cao hơn. Xét nghiệm nhanh tại cơ sở y tế giúp xác định chính xác.

Chăm sóc tại nhà

Dù là cảm lạnh hay cúm, nguyên tắc chung là nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn uống dễ tiêu và giữ ấm vừa phải. Súc họng nước muối sinh lý, rửa mũi bằng nước muối giúp giảm nghẹt mũi. Có thể dùng thuốc hạ sốt giảm đau như paracetamol theo đúng liều ghi trên nhãn hoặc theo hướng dẫn của dược sĩ. Không dùng aspirin cho trẻ em và thanh thiếu niên bị nghi cúm vì có nguy cơ gây hội chứng Reye.

Có cần dùng kháng sinh không?

Cảm lạnh và cúm do virus nên kháng sinh không có tác dụng. Tự ý dùng kháng sinh không giúp khỏi nhanh hơn mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc và tác dụng phụ. Chỉ dùng kháng sinh khi bác sĩ chẩn đoán có bội nhiễm vi khuẩn. Với cúm, bác sĩ có thể kê thuốc kháng virus trong một số trường hợp nhất định, thường hiệu quả nhất khi dùng sớm trong 48 giờ đầu.

Cách phòng ngừa hiệu quả

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, tránh đưa tay lên mắt mũi miệng, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi bản thân đang bị bệnh. Giữ nhà cửa thông thoáng, vệ sinh các bề mặt hay chạm vào. Ngủ đủ giấc, ăn uống cân đối và vận động đều đặn giúp tăng sức đề kháng. Tiêm vắc xin cúm hằng năm là biện pháp phòng bệnh quan trọng, đặc biệt cho nhóm nguy cơ cao; hãy hỏi bác sĩ về thời điểm tiêm phù hợp.

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đi khám khi sốt cao trên ba ngày, khó thở hoặc đau tức ngực, ho kéo dài nặng hơn, đau tai, đau xoang nhiều, hoặc triệu chứng đã đỡ rồi lại nặng lên. Trẻ dưới hai tuổi, phụ nữ có thai, người trên 65 tuổi, người mắc tiểu đường, bệnh tim, bệnh phổi hoặc suy giảm miễn dịch nên đi khám sớm khi có triệu chứng giống cúm.

Dinh dưỡng và nghỉ ngơi khi đang bệnh

Khi bị cảm hoặc cúm, cơ thể cần năng lượng để chống lại virus. Hãy ăn thức ăn dễ tiêu như cháo, súp, canh rau, trái cây tươi và chia nhỏ bữa nếu chán ăn. Uống đủ nước, nước ấm, nước ép loãng hoặc dung dịch bù nước khi sốt nhiều và ra mồ hôi. Hạn chế rượu bia, đồ ăn quá cay, quá ngọt hoặc nhiều dầu mỡ.

Ngủ đủ giấc và nghỉ ngơi là phần quan trọng của điều trị. Hãy ở nhà, tránh đến nơi làm việc hoặc trường học để không lây cho người khác, và chỉ quay lại hoạt động bình thường khi đã hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần thuốc hạ sốt. Mở cửa sổ thông thoáng định kỳ và vệ sinh các bề mặt hay chạm vào như tay nắm cửa, điện thoại.

Câu hỏi thường gặp

Cảm lạnh có thể chuyển thành cúm không?

Không. Hai bệnh do virus khác nhau gây ra. Tuy nhiên bạn có thể mắc nhiễm trùng thứ phát khiến triệu chứng nặng lên.

Bị cúm bao lâu thì hết lây?

Người bệnh có thể lây từ một ngày trước khi có triệu chứng đến khoảng năm đến bảy ngày sau. Nên nghỉ ở nhà và đeo khẩu trang khi cần tiếp xúc.

Có nên uống vitamin C khi bị cảm?

Vitamin C có thể giúp giảm nhẹ thời gian bệnh ở một số người nhưng không ngăn được nhiễm virus. Không cần dùng liều cao.

Tiêm vắc xin cúm có bị cúm nữa không?

Vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc và giảm nặng nếu mắc. Vì virus cúm thay đổi hằng năm nên cần tiêm nhắc theo khuyến cáo.

Kết luận

Cảm lạnh thường nhẹ và tự khỏi, còn cúm có thể gây mệt nhiều và biến chứng. Biết phân biệt giúp bạn chăm sóc đúng, không lạm dụng kháng sinh và đi khám đúng lúc. Dược sĩ Nhà thuốc An Phúc luôn sẵn sàng tư vấn thuốc và cách chăm sóc phù hợp cho gia đình bạn.

Bài viết liên quan

• Viêm xoang: dấu hiệu và cách chăm sóc
• Ngạt mũi, sổ mũi: cách xử lý an toàn
• Viêm họng: dấu hiệu và cách giảm đau họng tại nhà