Cúm mùa: cách phòng ngừa và khi nào cần đi khám

27/10/2026 Kích thước chữ Mặc địnhLớn hơn

Mỗi khi thời tiết chuyển mùa, các phòng khám lại đông bệnh nhân với những cơn sốt, ho, đau người do cúm. Nhiều người nhầm cúm với cảm lạnh thông thường và chủ quan, trong khi cúm có thể diễn tiến nặng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền. Bài viết giúp bạn nhận biết cúm mùa, biết cách phòng ngừa, chăm sóc tại nhà và xác định đúng thời điểm cần đi khám.

Người phụ nữ bị cúm đang hắt hơi và lau mũi — Cúm mùa thường khởi phát đột ngột với sốt, ho và mệt mỏi.

Cúm mùa là gì?

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, lây lan dễ dàng từ người sang người và thường bùng phát theo mùa. Virus cúm liên tục biến đổi, vì vậy một người có thể mắc cúm nhiều lần trong đời và vaccine cũng cần được cập nhật định kỳ.

Dấu hiệu nhận biết cúm

Cúm thường khởi phát đột ngột và nặng hơn cảm lạnh. Các biểu hiện hay gặp gồm:

Sốt cao, có thể kèm ớn lạnh, run.
Đau nhức đầu, đau mỏi cơ và khớp.
Mệt mỏi nhiều, chán ăn.
Ho khan, đau họng, nghẹt hoặc sổ mũi.
Ở trẻ nhỏ có thể kèm nôn, tiêu chảy hoặc quấy khóc.

Trong khi đó, cảm lạnh thường nhẹ hơn, khởi phát từ từ, chủ yếu là nghẹt mũi, hắt hơi và đau họng, ít khi sốt cao.

Cúm lây lan như thế nào?

Virus cúm lây chủ yếu qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Bạn cũng có thể nhiễm bệnh khi chạm vào bề mặt có virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Người bệnh có thể lây cho người khác từ trước khi xuất hiện triệu chứng cho đến khoảng một tuần sau đó, vì vậy việc phòng ngừa cần thực hiện thường xuyên, không chỉ khi đã thấy bệnh.

Hai nhiệt kế đo thân nhiệt trên nền xanh — Theo dõi thân nhiệt thường xuyên khi nghi ngờ bị cúm.

Cách phòng ngừa cúm hiệu quả

Tiêm vaccine cúm hằng năm: đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất, đặc biệt cho trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người từ 65 tuổi, người có bệnh nền. Hãy hỏi bác sĩ về loại vaccine và thời điểm phù hợp.
Rửa tay thường xuyên với xà phòng trong ít nhất 20 giây, nhất là trước khi ăn và sau khi ho, hắt hơi.
Đeo khẩu trang ở nơi đông người hoặc khi bạn đang có triệu chứng hô hấp.
Che miệng khi ho, hắt hơi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay, sau đó bỏ khăn vào thùng rác.
Hạn chế chạm tay lên mặt và tránh tiếp xúc gần với người đang bệnh.
Giữ gìn sức khỏe: ngủ đủ giấc, ăn uống cân đối, vận động đều đặn, giữ ấm cơ thể khi trời lạnh.
Vệ sinh nhà cửa và thông thoáng không khí trong phòng.

Rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước — Rửa tay đúng cách giúp giảm đáng kể nguy cơ lây bệnh.

Chăm sóc người bị cúm tại nhà

Phần lớn người khỏe mạnh bị cúm sẽ tự hồi phục sau khoảng một tuần. Trong thời gian này, bạn có thể:

Nghỉ ngơi, hạn chế đi lại và ở nhà để tránh lây cho người khác.
Uống đủ nước, có thể dùng nước ấm, nước ép hoặc dung dịch bù nước khi sốt nhiều, ra mồ hôi.
Ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, chia nhỏ bữa.
Súc họng bằng nước muối sinh lý, vệ sinh mũi nhẹ nhàng.
Đo thân nhiệt và theo dõi các triệu chứng mỗi ngày.

Khi cần hạ sốt, giảm đau, bạn nên dùng thuốc đúng liều theo hướng dẫn trên nhãn hoặc theo tư vấn của bác sĩ, dược sĩ. Không dùng aspirin cho trẻ em và thiếu niên đang bị cúm. Kháng sinh không có tác dụng với virus cúm, vì vậy không nên tự mua kháng sinh để điều trị. Thuốc kháng virus (nếu cần) chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ và hiệu quả nhất khi bắt đầu sớm.

Nhóm người có nguy cơ biến chứng cao

Trẻ dưới 5 tuổi, người từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, người béo phì và người mắc bệnh mạn tính như hen suyễn, tiểu đường, tim mạch, bệnh phổi, bệnh thận hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ bị viêm phổi và các biến chứng nặng cao hơn. Những người này nên đi khám sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ cúm thay vì chờ tự khỏi.

Khi nào cần đi khám ngay?

Hãy đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu nếu có một trong các dấu hiệu sau:

Khó thở, thở nhanh, tức ngực hoặc đau ngực.
Sốt cao liên tục trên 3 ngày hoặc sốt giảm rồi tăng trở lại.
Lú lẫn, li bì, khó đánh thức, co giật.
Mất nước: tiểu ít, môi khô, chóng mặt, trẻ bỏ bú hoặc không chịu uống.
Triệu chứng bệnh nền nặng lên.

Câu hỏi thường gặp

Cúm và cảm lạnh khác nhau như thế nào?

Cúm khởi phát nhanh, sốt cao, đau mỏi người và mệt nhiều; cảm lạnh nhẹ hơn, chủ yếu nghẹt mũi, hắt hơi, đau họng. Nếu khó phân biệt, bạn nên đi khám để được tư vấn.

Bị cúm bao lâu thì khỏi?

Phần lớn các trường hợp hồi phục sau khoảng 5–7 ngày, tuy nhiên ho và mệt có thể kéo dài thêm một thời gian.

Đã tiêm vaccine cúm có thể mắc cúm không?

Vẫn có thể, vì virus cúm có nhiều chủng. Tuy nhiên người đã tiêm thường bị nhẹ hơn và ít biến chứng hơn.

Người bị cúm có nên đi làm, đi học không?

Nên ở nhà nghỉ ngơi cho đến khi hết sốt và cải thiện triệu chứng để tránh lây cho người xung quanh.

Kết luận

Cúm mùa không phải lúc nào cũng nhẹ nên đừng chủ quan. Tiêm vaccine hằng năm, rửa tay, đeo khẩu trang và chăm sóc đúng cách là những việc đơn giản nhưng hiệu quả. Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu nặng, hãy đi khám sớm. Dược sĩ Nhà thuốc An Phúc luôn sẵn sàng tư vấn thêm cho bạn.