Cường giáp: dấu hiệu và cách theo dõi

Tuyến giáp là tuyến nhỏ hình con bướm ở phía trước cổ, sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa của cơ thể. Cường giáp xảy ra khi tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone, khiến mọi hoạt động của cơ thể tăng tốc. Bệnh gặp nhiều ở nữ giới và có thể gây biến chứng tim mạch, loãng xương nếu không được điều trị. Phát hiện sớm giúp kiểm soát bệnh tốt.

Cường giáp là gì

Hormone tuyến giáp ảnh hưởng đến nhịp tim, nhiệt độ cơ thể, tiêu hóa, cân nặng và tâm trạng. Khi hormone dư thừa, cơ thể ở trạng thái hoạt động quá mức. Cường giáp có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng hay gặp ở độ tuổi 20 đến 50.

Nguyên nhân thường gặp

• Bệnh Basedow (bệnh Graves): hệ miễn dịch kích thích tuyến giáp hoạt động quá mức, là nguyên nhân phổ biến nhất.
• Bướu giáp nhân độc hoặc bướu giáp đa nhân: các nhân sản xuất hormone quá mức.
• Viêm tuyến giáp: giải phóng hormone dự trữ tạm thời vào máu.
• Dùng quá nhiều hormone tuyến giáp hoặc iod ngoài chỉ định.

Yếu tố nguy cơ gồm tiền sử gia đình, giới nữ, có bệnh tự miễn khác, hút thuốc và căng thẳng kéo dài.

Dấu hiệu nhận biết

• Tim đập nhanh, hồi hộp, đánh trống ngực, có thể loạn nhịp.
• Sụt cân dù ăn nhiều hoặc thèm ăn.
• Run tay, đổ nhiều mồ hôi, không chịu được nóng.
• Dễ cáu gắt, lo âu, mất ngủ, khó tập trung.
• Mệt mỏi, yếu cơ, đặc biệt ở đùi và cánh tay.
• Đi ngoài nhiều lần, rối loạn kinh nguyệt ở nữ.
• Bướu cổ: vùng cổ to lên. Ở bệnh Basedow có thể có mắt lồi, nhìn đôi.

Các triệu chứng nhẹ dễ bị nhầm với stress hoặc rối loạn lo âu, nên nhiều người đi khám muộn.

Chẩn đoán

Bác sĩ khám lâm sàng và chỉ định xét nghiệm máu: TSH, FT4, FT3 và đôi khi kháng thể tuyến giáp. Siêu âm tuyến giáp và xạ hình giúp xác định nguyên nhân. Chẩn đoán chính xác rất quan trọng vì mỗi nguyên nhân có hướng điều trị khác nhau.

Hướng điều trị

Điều trị do bác sĩ nội tiết quyết định, tùy nguyên nhân, mức độ và tình trạng từng người. Các hướng thường dùng gồm thuốc kháng giáp, thuốc chẹn beta để giảm triệu chứng tim mạch, iod phóng xạ hoặc phẫu thuật trong một số trường hợp. Không nên tự mua thuốc kháng giáp hoặc tự ngưng thuốc. Thuốc cần theo dõi chức năng gan và công thức máu định kỳ.

Biến chứng cần lưu ý

Cường giáp không điều trị có thể gây rung nhĩ, suy tim, loãng xương, ảnh hưởng thai kỳ. Cơn bão giáp là biến chứng hiếm nhưng rất nguy hiểm, biểu hiện sốt cao, tim đập rất nhanh, lú lẫn, cần cấp cứu ngay.

Chăm sóc và theo dõi tại nhà

• Tái khám và làm xét nghiệm đúng hẹn, kể cả khi đã thấy khỏe.
• Ăn đủ chất, đủ năng lượng vì chuyển hóa cao, bổ sung canxi và vitamin D theo hướng dẫn.
• Không tự ý bổ sung iod, rong biển, thực phẩm chức năng chứa iod khi chưa hỏi bác sĩ.
• Hạn chế cà phê, trà đặc, rượu bia vì làm tim đập nhanh và mất ngủ.
• Ngủ đủ, giảm căng thẳng, tập vận động nhẹ nhàng.
• Bỏ thuốc lá, đặc biệt khi có biểu hiện ở mắt.
• Theo dõi cân nặng và nhịp tim, ghi lại để báo bác sĩ.

Khi nào cần đi khám

Bạn nên đi khám khi tim đập nhanh kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, run tay, mệt mỏi bất thường, cổ to lên hoặc mắt lồi. Cần cấp cứu khi sốt cao, tim đập rất nhanh, khó thở, đau ngực, lú lẫn hoặc ngất. Phụ nữ dự định mang thai nên báo bác sĩ về bệnh tuyến giáp.

Câu hỏi thường gặp

Cường giáp có chữa khỏi không? Nhiều trường hợp được kiểm soát tốt và có thể ổn định lâu dài nhờ điều trị phù hợp. Một số cần theo dõi suốt đời.

Cường giáp có ăn muối iod được không? Nên hỏi bác sĩ vì iod có thể làm bệnh nặng thêm ở một số người.

Cường giáp có ảnh hưởng thai kỳ không? Có. Bệnh cần được kiểm soát tốt trước và trong khi mang thai để giảm nguy cơ cho mẹ và bé.

Cường giáp và suy giáp khác nhau thế nào? Cường giáp là dư hormone, suy giáp là thiếu hormone nên triệu chứng gần như ngược nhau.

Bài viết liên quan

• Yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch và cách giảm
• Tiểu đường type 2: dấu hiệu sớm cần chú ý

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Bạn cần tư vấn thêm, hãy hỏi dược sĩ Nhà thuốc An Phúc qua hotline 0932.322.778.