Gout: chế độ ăn và cách phòng cơn đau

Gout là một dạng viêm khớp xảy ra khi acid uric trong máu tăng cao kéo dài, hình thành các tinh thể urat lắng đọng ở khớp và mô quanh khớp. Bệnh gây ra những cơn đau khớp dữ dội, đột ngột, thường gặp ở nam giới trung niên và phụ nữ sau mãn kinh. Khi hiểu rõ bệnh, bạn có thể giảm hẳn số cơn đau và bảo vệ khớp, thận về lâu dài.

Dấu hiệu của cơn gout cấp

• Đau dữ dội đột ngột, thường về đêm hoặc gần sáng.
• Vị trí hay gặp nhất là khớp ngón chân cái, ngoài ra có thể ở mu bàn chân, cổ chân, đầu gối.
• Khớp sưng, nóng, đỏ, chạm nhẹ cũng đau, có thể kèm sốt nhẹ.
• Cơn đau thường đạt đỉnh trong 12 đến 24 giờ và giảm dần sau vài ngày đến một hai tuần dù không điều trị, nhưng dễ tái phát.

Nguyên nhân và yếu tố thúc đẩy

Acid uric tăng do cơ thể tạo ra quá nhiều hoặc thận đào thải kém. Ngưỡng tăng acid uric máu thường được dùng là trên 420 µmol/L ở nam và trên 360 µmol/L ở nữ. Các yếu tố làm dễ khởi phát cơn gout gồm:

• Ăn nhiều đạm động vật giàu purin: nội tạng, thịt đỏ, hải sản, cá mòi, tôm, cua.
• Uống bia, rượu và đồ uống nhiều đường fructose.
• Thừa cân, béo phì, hội chứng chuyển hóa, tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh thận mạn.
• Dùng một số thuốc như lợi tiểu thiazide, aspirin liều thấp.
• Mất nước, nhịn đói, giảm cân quá nhanh, chấn thương hay phẫu thuật.
• Yếu tố di truyền trong gia đình.

Chế độ ăn cho người bị gout

Nên hạn chế nội tạng động vật, thịt đỏ nhiều, hải sản có vỏ, cá béo nhỏ như cá mòi, cá cơm, bia rượu, nước ngọt và nước ép đóng hộp, nước hầm xương đậm đặc. Nên tăng cường:

• Uống đủ nước, khoảng 2 đến 3 lít mỗi ngày nếu không có chống chỉ định, để thận thải acid uric tốt hơn.
• Rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
• Sữa và chế phẩm sữa ít béo, trứng, đậu hũ ở mức vừa phải.
• Duy trì cân nặng hợp lý, giảm cân từ từ thay vì ăn kiêng cực đoan.

Xử trí khi đang lên cơn

Khi bị cơn đau cấp, hãy cho khớp nghỉ ngơi, kê cao chân, chườm lạnh vùng đau khoảng 15 đến 20 phút mỗi lần và uống nhiều nước. Cần đi khám sớm để được dùng thuốc phù hợp, thường là colchicine, thuốc kháng viêm không steroid hoặc corticoid. Không tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài, không xoa bóp mạnh hay đắp lá không rõ nguồn gốc lên khớp đang viêm.

Phòng cơn tái phát

• Kiểm tra acid uric máu định kỳ theo hẹn của bác sĩ.
• Nếu được chỉ định thuốc hạ acid uric (như allopurinol, febuxostat), cần uống đều, không tự ngưng khi hết đau. Đây là thuốc dùng lâu dài và cần theo dõi chức năng gan, thận.
• Giữ cân nặng hợp lý, vận động vừa sức, tránh nhịn đói kéo dài.
• Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu đi kèm.

Biến chứng nếu không điều trị

Gout kéo dài có thể tạo các hạt tophi dưới da, phá hủy khớp, biến dạng khớp, sỏi thận và tổn thương thận. Điều trị đúng và sớm giúp tránh những biến chứng này.

Khi nào cần đi khám?

Hãy đi khám khi khớp sưng đau dữ dội đột ngột, đặc biệt nếu kèm sốt, hoặc khi các cơn đau tái phát nhiều lần. Cần đi cấp cứu nếu khớp sưng nóng đỏ kèm sốt cao, rét run vì có thể là viêm khớp nhiễm trùng, cần xử trí ngay.

Bài viết liên quan

• Chế độ ăn ít muối cho người huyết áp cao
• Chăm sóc xương khớp cho người cao tuổi: Ăn uống và vận động thế nào?

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Bạn cần tư vấn thêm, hãy hỏi dược sĩ Nhà thuốc An Phúc qua hotline 0932.322.778.