Khám phụ khoa định kỳ: Nên bắt đầu khi nào và khám những gì?

Nhiều phụ nữ chỉ đi khám phụ khoa khi đã có triệu chứng khó chịu, trong khi không ít bệnh lý như viêm nhiễm, u xơ, polyp hay tiền ung thư cổ tử cung diễn tiến âm thầm giai đoạn đầu. Khám phụ khoa định kỳ giúp phát hiện sớm, điều trị kịp thời và yên tâm hơn về sức khỏe sinh sản của mình.

Vì sao cần khám phụ khoa định kỳ?

Cơ quan sinh dục nữ chịu nhiều ảnh hưởng từ nội tiết, sinh hoạt tình dục, sinh nở và tuổi tác. Rất nhiều bệnh không gây đau hay ra máu ở giai đoạn đầu. Khám định kỳ cho phép bác sĩ phát hiện thay đổi nhỏ, từ đó can thiệp khi bệnh còn dễ điều trị, chi phí thấp và ít ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Bao lâu nên khám một lần?

Với phụ nữ đã có quan hệ tình dục, khuyến nghị chung là khám phụ khoa sáu tháng đến một năm một lần. Người từng có kết quả bất thường, có nguy cơ cao hoặc đang điều trị bệnh phụ khoa cần theo lịch hẹn riêng của bác sĩ. Phụ nữ chuẩn bị mang thai nên khám trước khi có thai, và phụ nữ sau sinh nên khám lại theo hẹn.

Phụ nữ đã mãn kinh vẫn cần khám định kỳ, vì nguy cơ một số bệnh như ung thư nội mạc tử cung và viêm teo âm đạo tăng lên ở giai đoạn này.

Khám phụ khoa gồm những gì?

Một lần khám cơ bản thường bắt đầu bằng hỏi bệnh sử: chu kỳ kinh, thuốc đang dùng, tiền sử sinh nở và bệnh lý. Sau đó bác sĩ khám vùng kín, quan sát âm hộ, âm đạo và cổ tử cung bằng mỏ vịt, kết hợp khám bằng tay để đánh giá tử cung và buồng trứng.

Tùy trường hợp, bạn có thể được chỉ định siêu âm tử cung phần phụ, xét nghiệm khí hư, tầm soát ung thư cổ tử cung bằng phết tế bào (Pap) hoặc xét nghiệm HPV, và xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khi cần.

Chuẩn bị trước khi đi khám

Nên chọn thời điểm sạch kinh, thường vài ngày sau khi hết kinh, để kết quả chính xác hơn. Tránh quan hệ tình dục, thụt rửa âm đạo hoặc đặt thuốc trong khoảng 24 đến 48 giờ trước khi khám. Mặc trang phục thoải mái, dễ thay.

Hãy ghi lại ngày bắt đầu kỳ kinh gần nhất, các triệu chứng bất thường, thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng để cung cấp cho bác sĩ. Đừng ngại hỏi mọi điều bạn băn khoăn; bác sĩ luôn tôn trọng sự riêng tư của bạn.

Tầm soát ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung là một trong những ung thư phụ nữ thường gặp nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả. Phần lớn trường hợp liên quan đến nhiễm virus HPV kéo dài. Tầm soát bằng Pap hoặc xét nghiệm HPV giúp phát hiện tổn thương tiền ung thư từ rất sớm. Tiêm vắc xin HPV theo tư vấn của bác sĩ cũng là biện pháp phòng ngừa quan trọng.

Chăm sóc sức khỏe phụ khoa hằng ngày

Ngoài khám định kỳ, bạn nên giữ vệ sinh vùng kín đúng cách, mặc đồ lót thoáng khí, quan hệ tình dục an toàn, ăn uống cân đối và vận động đều đặn. Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt và ghi nhận khi có thay đổi bất thường về lượng máu, khí hư hoặc cảm giác đau.

Hạn chế thuốc lá và rượu bia, kiểm soát cân nặng và căng thẳng cũng góp phần giữ sức khỏe sinh sản. Khi cần dùng bất kỳ thuốc nào, đặc biệt thuốc nội tiết, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.

Những dấu hiệu không nên chờ đến lịch khám

Hãy đi khám sớm khi có ra máu bất thường ngoài kỳ kinh hoặc sau quan hệ, khí hư đổi màu mùi hôi, đau bụng dưới kéo dài, kinh nguyệt quá nhiều hoặc quá lâu, sờ thấy khối bất thường vùng bụng dưới hoặc ngực. Đừng chờ đến lịch khám định kỳ khi có những dấu hiệu này.

Giải đáp những lo ngại thường gặp

Nhiều chị em e ngại khám phụ khoa vì xấu hổ, sợ đau hoặc sợ phát hiện bệnh. Thực tế, việc thăm khám diễn ra nhanh, được thực hiện trong không gian riêng tư và bác sĩ luôn giải thích từng bước. Phát hiện sớm một vấn đề nhỏ luôn tốt hơn nhiều so với để bệnh tiến triển.

Bạn cũng có thể nhờ người thân đi cùng cho yên tâm, hoặc chọn bác sĩ nữ nếu cảm thấy thoải mái hơn. Hãy mang theo kết quả khám và xét nghiệm lần trước để bác sĩ so sánh diễn tiến.

Sau khi khám, hãy hỏi rõ về kết quả, lịch tái khám và những điều cần lưu ý trong sinh hoạt. Nếu được kê thuốc, dùng đúng liều và đủ liệu trình, không tự ý ngưng khi triệu chứng giảm. Lưu giữ hồ sơ khám để theo dõi lâu dài.

Câu hỏi thường gặp

Chưa quan hệ tình dục có cần khám phụ khoa không?

Khi có triệu chứng bất thường, bạn vẫn nên khám. Bác sĩ sẽ chọn phương pháp phù hợp, thường là siêu âm qua thành bụng và không đặt dụng cụ vào âm đạo.

Khám phụ khoa có đau không?

Phần lớn chỉ gây cảm giác hơi khó chịu trong thời gian ngắn. Hãy thả lỏng và thông báo với bác sĩ nếu bạn thấy đau.

Có thể khám phụ khoa khi đang hành kinh không?

Thường không nên, trừ khi ra máu bất thường hoặc có chỉ định cấp cứu. Thời điểm sạch kinh cho kết quả tốt nhất.

Phụ nữ mang thai có cần khám phụ khoa không?

Có, nhưng việc thăm khám thực hiện trong khuôn khổ khám thai theo hướng dẫn của bác sĩ sản khoa.

Vắc xin HPV có thay thế được khám định kỳ không?

Không. Vắc xin giúp giảm nguy cơ nhưng không bao phủ mọi chủng, nên vẫn cần tầm soát định kỳ.

Kết luận

Khám phụ khoa định kỳ là khoản đầu tư nhỏ cho sức khỏe lâu dài. Hãy đặt lịch khám đều đặn, chủ động theo dõi cơ thể và đừng chờ đến khi có triệu chứng mới đi khám. Dược sĩ Nhà thuốc An Phúc sẵn sàng tư vấn các sản phẩm chăm sóc sức khỏe phụ nữ phù hợp với bạn.

Bài viết liên quan

• Sức khỏe sinh sản nam giới: những thói quen nên duy trì
• Viêm nhiễm phụ khoa: dấu hiệu thường gặp và cách phòng ngừa
• Chu kỳ kinh nguyệt: cách theo dõi và dấu hiệu bất thường