Mỡ máu cao: nguyên nhân và chế độ sinh hoạt

Mỡ máu cao (rối loạn lipid máu) là tình trạng nồng độ cholesterol hoặc triglyceride trong máu cao hơn mức khuyến cáo. Bệnh thường không gây triệu chứng, nhưng âm thầm làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Phát hiện sớm bằng xét nghiệm máu và điều chỉnh lối sống là cách bảo vệ tim mạch hiệu quả.

Các chỉ số mỡ máu cần biết

Xét nghiệm mỡ máu thường gồm bốn chỉ số:

• Cholesterol toàn phần: thường mong muốn dưới 200 mg/dL (5,2 mmol/L).
• LDL-cholesterol (“mỡ xấu”): mức mục tiêu tùy nguy cơ tim mạch của từng người, nhiều người cần dưới 100 mg/dL (2,6 mmol/L).
• HDL-cholesterol (“mỡ tốt”): nên từ 40 mg/dL trở lên ở nam và từ 50 mg/dL trở lên ở nữ.
• Triglyceride: thường mong muốn dưới 150 mg/dL (1,7 mmol/L).

Mục tiêu cụ thể cần bác sĩ đánh giá dựa trên tuổi, huyết áp, đường huyết, thói quen hút thuốc và tiền sử gia đình.

Nguyên nhân thường gặp

• Ăn nhiều mỡ động vật, đồ chiên rán, thức ăn nhanh, nội tạng, bơ, kem, bánh ngọt.
• Thừa cân, béo bụng, ít vận động.
• Uống nhiều rượu bia (làm tăng triglyceride).
• Hút thuốc lá (làm giảm HDL).
• Bệnh nền như tiểu đường, suy giáp, bệnh thận, hội chứng buồng trứng đa nang.
• Yếu tố di truyền: một số người bị tăng cholesterol có tính gia đình dù ăn uống bình thường.
• Một số thuốc như corticoid, lợi tiểu, thuốc tránh thai có thể ảnh hưởng mỡ máu.

Triệu chứng và cách phát hiện

Phần lớn người bị mỡ máu cao không có triệu chứng. Chỉ ở các trường hợp rất nặng hoặc di truyền mới thấy các u vàng ở mí mắt, gân hoặc khuỷu tay. Cách phát hiện chính là xét nghiệm máu sau khi nhịn ăn khoảng 9 đến 12 giờ. Người trưởng thành nên kiểm tra mỡ máu định kỳ, người có nguy cơ cao (tiểu đường, tăng huyết áp, béo phì, tiền sử gia đình) nên kiểm tra thường xuyên hơn theo hẹn của bác sĩ.

Chế độ ăn giúp kiểm soát mỡ máu

• Hạn chế mỡ động vật, da gia cầm, nội tạng, đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn và chất béo chuyển hóa (có trong bánh quy, bánh nướng công nghiệp).
• Tăng rau xanh, trái cây, đậu, ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt để bổ sung chất xơ hòa tan.
• Ăn cá béo (cá thu, cá hồi, cá mòi) 2 lần mỗi tuần; dùng dầu thực vật như dầu ô liu, dầu đậu nành thay mỡ động vật.
• Ăn một nắm nhỏ hạt (hạnh nhân, óc chó) không muối.
• Giảm đường, bánh kẹo, nước ngọt, rượu bia để hạ triglyceride.

Lối sinh hoạt hỗ trợ

Vận động vừa phải ít nhất 150 phút mỗi tuần, như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi. Giảm cân nếu thừa cân, nhất là mỡ vùng bụng. Bỏ thuốc lá, ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng. Chỉ cần giảm 5 đến 10% cân nặng cũng có thể cải thiện đáng kể chỉ số mỡ máu.

Khi nào cần dùng thuốc?

Nếu thay đổi lối sống chưa đủ hoặc nguy cơ tim mạch cao, bác sĩ có thể chỉ định thuốc hạ mỡ máu, phổ biến là nhóm statin. Đây là thuốc kê đơn, cần theo dõi định kỳ men gan và các triệu chứng như đau cơ. Không tự ý mua, tự ngưng hoặc đổi liều thuốc. Tuyệt đối không cho rằng đã uống thuốc thì được ăn uống tùy ý.

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đi khám khi kết quả xét nghiệm mỡ máu bất thường, hoặc khi có đau tức ngực, khó thở, choáng váng, tê yếu một bên người. Người bị mỡ máu cao cần tái khám đều và kiểm tra thêm huyết áp, đường huyết để đánh giá nguy cơ tim mạch toàn diện.

Bài viết liên quan

• Đo huyết áp tại nhà cho người cao tuổi: Cách đo đúng
• Chế độ ăn ít muối cho người huyết áp cao

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Bạn cần tư vấn thêm, hãy hỏi dược sĩ Nhà thuốc An Phúc qua hotline 0932.322.778.