Nhiệt kế: các loại và cách đo đúng để biết chính xác bạn có sốt không

Nhiệt kế là dụng cụ nên có trong mỗi tủ thuốc gia đình. Chọn đúng loại và đo đúng cách giúp bạn biết chính xác mình hay con có sốt hay không, từ đó quyết định chăm sóc tại nhà hay đi khám. Bài viết này giải thích các loại nhiệt kế phổ biến, cách đo ở từng vị trí và những sai sót khiến kết quả bị lệch.

Nhiệt độ cơ thể bình thường là bao nhiêu

Nhiệt độ cơ thể thay đổi theo thời điểm trong ngày và theo vị trí đo. Thường nhiệt độ đo ở nách của người khỏe mạnh vào khoảng 36,5 đến 37,2 độ C. Buổi chiều tối nhiệt độ thường cao hơn buổi sáng một chút. Sau khi vận động, tắm nước nóng, ăn uống hoặc mặc quá ấm, nhiệt độ cũng tăng nhẹ mà không phải do bệnh.

Vì vậy, nên đo khi cơ thể đã nghỉ ngơi ít nhất 15 đến 30 phút. Người ta thường coi là sốt khi nhiệt độ nách từ 37,5 độ C trở lên. Nếu đo ở hậu môn hoặc tai, ngưỡng thường cao hơn nhiệt độ nách khoảng nửa độ.

Các loại nhiệt kế thường gặp

• Nhiệt kế điện tử: có đầu cảm biến kim loại, đo ở nách, miệng hoặc hậu môn. Giá hợp lý, đo trong khoảng 10 đến 60 giây, có tiếng báo khi xong. Đây là lựa chọn phù hợp nhất cho đa số gia đình.
• Nhiệt kế hồng ngoại đo trán hoặc tai: không cần chạm da hoặc chạm rất nhẹ, cho kết quả sau vài giây. Tiện khi trẻ đang ngủ hoặc quấy khóc, nhưng kết quả dễ lệch nếu đo sai khoảng cách hay trán còn mồ hôi.
• Nhiệt kế thủy ngân: độ chính xác tốt nhưng làm bằng thủy tinh, dễ vỡ và thủy ngân độc. Nhiều nơi đã hạn chế dùng, nên ưu tiên các loại điện tử.

Khi chọn mua, hãy xem nhiệt kế có công bố lưu hành hợp lệ, có hướng dẫn bằng tiếng Việt, màn hình dễ đọc và có bảo hành. Nhà có trẻ nhỏ nên chọn loại đầu mềm, đo nhanh và có đèn nền để đọc ban đêm.

Cách đo nhiệt độ ở nách

Đây là vị trí an toàn, dễ làm nhất cho mọi lứa tuổi.

• Lau khô nách bằng khăn mềm vì mồ hôi làm nhiệt độ thấp hơn thực tế.
• Đặt đầu cảm biến vào giữa hõm nách sao cho tiếp xúc trực tiếp với da, không chạm vào quần áo.
• Ép sát cánh tay vào thân người, giữ yên cho tới khi nhiệt kế báo xong.
• Đọc kết quả và ghi lại giờ đo để theo dõi diễn biến.

Cách đo ở tai và trán bằng nhiệt kế hồng ngoại

Với nhiệt kế đo trán, hãy vén tóc mái, lau khô trán, giữ máy đúng khoảng cách nhà sản xuất khuyến cáo rồi bấm đo. Đo ngoài trời gió, vừa ở phòng điều hòa ra hoặc vừa đội mũ xong đều cho kết quả sai, nên chờ vài phút trong môi trường ổn định.

Với nhiệt kế đo tai, kéo nhẹ vành tai để ống tai thẳng rồi đưa đầu đo vào đúng hướng. Không dùng khi tai đang viêm hoặc có nhiều ráy tai. Chạm sai góc là nguyên nhân phổ biến khiến kết quả thấp bất thường.

Những sai sót thường làm lệch kết quả

Nhiều người nghĩ nhiệt kế hỏng trong khi thực ra thao tác chưa đúng. Một số sai sót thường gặp là đo ngay sau khi tắm nước nóng, đo khi vừa uống nước nóng hoặc nước đá, để đầu đo không chạm da, rút ra trước khi nhiệt kế báo kết quả, hoặc để nhiệt kế gần nguồn nhiệt. Pin yếu cũng làm kết quả thất thường, nên thay pin theo khuyến cáo.

Nếu kết quả khác thường, hãy đo lại sau 5 đến 10 phút bằng cùng một vị trí. Không so sánh nhiệt độ đo ở trán với nhiệt độ đo ở nách vì hai vị trí cho giá trị khác nhau.

Vệ sinh và bảo quản nhiệt kế

Sau mỗi lần dùng, lau đầu cảm biến bằng bông thấm cồn 70 độ rồi để khô. Với nhiệt kế đo tai, thay hoặc làm sạch đầu đo theo hướng dẫn. Cất nhiệt kế trong hộp riêng, tránh nơi ẩm và nắng. Mỗi người trong nhà nên có ít nhất một đầu đo riêng nếu đo ở miệng hoặc hậu môn.

Nếu lỡ làm vỡ nhiệt kế thủy ngân, mở cửa thông gió, không dùng máy hút bụi, dùng giấy cứng gom các giọt thủy ngân vào lọ kín và đưa đến cơ sở xử lý chất thải phù hợp. Không đổ xuống cống.

Khi nào sốt cần đi khám

Sốt là phản ứng của cơ thể trước nhiễm khuẩn hoặc nhiễm virus. Bạn nên đưa người bệnh đi khám khi thuộc các trường hợp sau:

• Trẻ dưới 3 tháng tuổi có sốt.
• Sốt cao liên tục hoặc kéo dài trên 3 ngày.
• Co giật, li bì, khó đánh thức, khó thở hoặc thở nhanh.
• Có dấu hiệu mất nước như môi khô, tiểu ít, khóc không có nước mắt.
• Phát ban, cứng cổ, đau đầu dữ dội hoặc nôn nhiều.
• Người có bệnh nền như tim mạch, tiểu đường, người cao tuổi hoặc phụ nữ mang thai.

Câu hỏi thường gặp

Nên đo nhiệt độ ở đâu cho trẻ nhỏ? Đo nách là cách an toàn và dễ làm. Với trẻ rất nhỏ, thầy thuốc có thể hướng dẫn đo ở hậu môn, bạn nên được chỉ dẫn trực tiếp trước khi tự làm.

Nhiệt kế hồng ngoại có chính xác không? Có thể dùng tốt nếu thao tác đúng, nhưng dễ sai hơn nhiệt kế điện tử đo nách. Khi kết quả mâu thuẫn với triệu chứng, hãy kiểm tra lại bằng nhiệt kế điện tử.

Bao lâu nên đo lại khi đang sốt? Thường mỗi 4 đến 6 giờ, hoặc khi người bệnh có thêm biểu hiện bất thường. Ghi lại giờ và nhiệt độ để cung cấp cho bác sĩ.

Nhiệt kế có cần kiểm định không? Nên chọn sản phẩm chính hãng, và nếu nghi ngờ kết quả, hãy so sánh với một nhiệt kế khác ở cùng điều kiện hoặc hỏi dược sĩ.

Bài viết liên quan

• Bé sốt: Cách chăm sóc tại nhà và dấu hiệu cần đưa đi khám
• Sốt ở người lớn: Khi nào theo dõi tại nhà, khi nào cần đi khám?

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Bạn cần tư vấn thêm, hãy hỏi dược sĩ Nhà thuốc An Phúc qua hotline 0932.322.778.