Sơ cứu bong gân, chấn thương nhẹ

Bong gân là tổn thương dây chằng, mô nối các xương với nhau ở khớp, thường xảy ra khi khớp bị vặn hoặc xoắn đột ngột. Vị trí hay gặp nhất là cổ chân, rồi đến đầu gối và cổ tay. Sơ cứu đúng cách trong những giờ đầu giúp giảm đau, giảm sưng và rút ngắn thời gian hồi phục.

Dấu hiệu của bong gân

• Đau ở khớp ngay sau chấn thương, đau tăng khi cử động hoặc chịu sức nặng.
• Sưng, bầm tím quanh khớp.
• Hạn chế vận động, khớp có cảm giác lỏng lẻo hoặc bất ổn.
• Có thể nghe tiếng “rắc” hoặc “bục” lúc bị chấn thương.

Bong gân có mức độ nhẹ (giãn dây chằng), vừa (rách một phần) và nặng (đứt hoàn toàn). Triệu chứng bong gân và gãy xương có thể giống nhau nên cần cẩn thận.

Sơ cứu theo quy tắc RICE

• R (Rest): nghỉ ngơi, ngưng vận động, không cố đi lại trên chân đau.
• I (Ice): chườm lạnh 15 đến 20 phút mỗi lần, 3 đến 4 lần mỗi ngày trong 48 giờ đầu; bọc túi đá bằng khăn, không đặt trực tiếp lên da.
• C (Compression): băng ép nhẹ bằng băng thun, không quá chặt để tránh tê hoặc tím đầu chi.
• E (Elevation): kê cao chi bị thương cao hơn mức tim khi nằm hoặc ngồi để giảm sưng.

Những điều không nên làm trong 48 giờ đầu

• Không chườm nóng, không xoa bóp mạnh, không xoa dầu nóng lên chỗ sưng, vì làm sưng nhiều hơn.
• Không uống rượu bia.
• Không cố vận động hoặc chạy nhảy sớm khi còn đau.
• Không nắn bóp, nắn xương tại chỗ bởi người không chuyên.

Dùng thuốc giảm đau thế nào?

Có thể dùng paracetamol để giảm đau. Thuốc kháng viêm không steroid dạng uống hoặc bôi giúp giảm đau, giảm viêm nhưng cần dùng đúng liều, ngắn ngày và tránh ở người có bệnh dạ dày, thận, tim mạch hoặc đang dùng thuốc chống đông. Hãy hỏi dược sĩ trước khi dùng.

Khi nào cần đi khám?

• Không thể đi lại hoặc chịu sức nặng trên chi bị thương.
• Biến dạng khớp, đau nhói ở xương, sưng to nhanh.
• Tê, ngứa ran, đầu chi lạnh hoặc tím.
• Có tiếng “rắc” lớn kèm đau dữ dội lúc chấn thương.
• Không đỡ sau 2 đến 3 ngày hoặc đau kéo dài hơn 1 đến 2 tuần.

Bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang hoặc siêu âm để loại trừ gãy xương, đánh giá mức độ tổn thương dây chằng.

Phục hồi và phòng ngừa

Sau giai đoạn đau cấp, tập vận động nhẹ nhàng để khớp linh hoạt và dần tăng cường cơ quanh khớp. Khởi động kỹ trước khi chơi thể thao, chọn giày phù hợp, tránh mang giày cao gót quá cao, và chú ý đường đi để tránh trượt ngã.

Lời khuyên

Bong gân tái đi tái lại làm khớp lỏng lẻo và dễ thoái hóa sớm. Nếu bạn hay bị bong gân ở cùng một vị trí, hãy đi khám và tập vật lý trị liệu theo hướng dẫn.

Bài viết liên quan

• Giấc ngủ của người cao tuổi: Thói quen giúp ngủ ngon hơn
• Chăm sóc xương khớp cho người cao tuổi: Ăn uống và vận động thế nào?

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Bạn cần tư vấn thêm, hãy hỏi dược sĩ Nhà thuốc An Phúc qua hotline 0932.322.778.