Thuốc nhỏ mắt, nhỏ mũi: cách dùng đúng để thuốc phát huy tác dụng

Thuốc nhỏ mắt và thuốc nhỏ mũi là những dạng thuốc dùng tại chỗ, nhìn có vẻ đơn giản nhưng rất dễ dùng sai. Nhỏ lệch, chạm đầu lọ vào mắt, nhỏ quá nhiều hoặc dùng sai thời gian có thể làm thuốc kém hiệu quả, thậm chí gây nhiễm khuẩn. Bài viết hướng dẫn từng bước để bạn dùng đúng và an toàn.

Nguyên tắc chung trước khi nhỏ thuốc

Hãy đọc tờ hướng dẫn và nhãn thuốc để biết thuốc dùng cho mắt hay mũi, số giọt, số lần dùng và thời gian dùng. Rửa tay bằng xà phòng, lau khô. Kiểm tra hạn dùng, màu sắc và độ trong của dung dịch. Thuốc đổi màu, vẩn đục hoặc có cặn lạ thì không nên dùng. Một số loại là hỗn dịch cần lắc đều trước khi nhỏ, nhãn sẽ ghi rõ.

Mỗi lọ thuốc nên chỉ dùng cho một người. Dùng chung lọ thuốc nhỏ mắt là con đường lây các bệnh đau mắt đỏ rất dễ dàng trong gia đình.

Cách nhỏ thuốc mắt từng bước

• Ngả đầu ra sau hoặc nằm ngửa, mắt nhìn lên trần nhà.
• Dùng một ngón tay kéo nhẹ mi dưới xuống để tạo thành túi nhỏ ở kết mạc.
• Cầm lọ thuốc úp xuống, giữ đầu lọ cách mắt khoảng 1 đến 2 cm, không để đầu lọ chạm vào mắt, mi hay lông mi.
• Nhỏ đúng số giọt theo chỉ định, thường một giọt là đủ vì túi kết mạc chứa được rất ít.
• Nhắm mắt nhẹ nhàng, dùng ngón tay ấn nhẹ vào khóe mắt gần mũi khoảng 1 phút để thuốc không chảy xuống mũi và ở lại mắt lâu hơn.
• Lau phần thuốc thừa bằng gạc sạch, đậy nắp ngay.

Nếu cần dùng hai loại thuốc nhỏ mắt khác nhau, hãy cách nhau ít nhất 5 phút. Thuốc mỡ tra mắt dùng sau cùng. Người đeo kính áp tròng cần tháo kính trước khi nhỏ, trừ khi bác sĩ hướng dẫn khác, và đợi theo khuyến cáo trước khi đeo lại.

Thời hạn dùng sau khi mở nắp

Nhiều người không biết lọ thuốc nhỏ mắt chỉ nên dùng trong thời gian ngắn sau khi mở. Thuốc nhỏ mắt lọ nhiều liều thường chỉ dùng trong khoảng 4 tuần kể từ khi mở nắp, trừ khi nhãn ghi khác. Ống đơn liều dùng một lần rồi bỏ. Nên ghi ngày mở nắp lên lọ để tránh dùng quá hạn.

Không nên tự dùng thuốc nhỏ mắt có corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định. Corticoid dùng kéo dài có thể làm tăng nhãn áp và gây các biến chứng nặng.

Cách dùng thuốc nhỏ mũi

Trước khi nhỏ, hỉ mũi nhẹ nhàng hoặc dùng nước muối sinh lý làm sạch dịch trong mũi để thuốc tiếp xúc tốt hơn. Với người lớn, bạn có thể ngồi hoặc nằm ngửa, đầu hơi ngả ra sau. Nhỏ số giọt theo chỉ định vào từng bên mũi, giữ yên đầu khoảng 1 đến 2 phút rồi mới ngồi dậy. Tránh hỉ mũi mạnh ngay sau khi nhỏ.

Với thuốc xịt mũi dạng bình, đầu bình hướng ra phía ngoài, về phía mắt cùng bên chứ không hướng vào vách ngăn mũi, hít nhẹ khi xịt và không hít mạnh để thuốc không trôi xuống họng.

Lưu ý với thuốc nhỏ mũi co mạch

Các thuốc co mạch như xylometazolin, oxymetazolin hay naphazolin làm hết nghẹt mũi nhanh nhưng chỉ nên dùng ngắn ngày, thường không quá 5 đến 7 ngày hoặc theo hướng dẫn trên nhãn. Dùng kéo dài có thể gây nghẹt mũi dội ngược, khiến bạn càng phụ thuộc vào thuốc. Trẻ nhỏ cần được bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn trước khi dùng, vì có thể có nguy cơ quá liều. Người bị cao huyết áp, bệnh tim mạch hoặc đang mang thai nên hỏi ý kiến trước.

Với trẻ nhỏ, dung dịch nước muối sinh lý 0,9% là lựa chọn an toàn để làm sạch mũi hằng ngày. Chỉ dùng thuốc nhỏ mũi có hoạt chất khi có chỉ định.

Những sai lầm hay gặp

• Nhỏ quá nhiều giọt. Phần thừa chảy ra ngoài, không giúp thuốc có tác dụng mạnh hơn.
• Chạm đầu lọ vào mắt hoặc mi, làm nhiễm khuẩn lọ thuốc.
• Dùng chung lọ thuốc cho nhiều người.
• Dùng thuốc quá hạn sau khi mở nắp.
• Tự ý ngừng khi hết triệu chứng nhưng chưa hết liệu trình, hoặc tự dùng kéo dài khi không đỡ.
• Cất thuốc nơi nóng, ẩm hoặc để lọ trong xe.

Bảo quản thuốc nhỏ

Đậy kín nắp sau khi dùng, cất ở nơi khô mát, tránh ánh nắng. Một số thuốc cần bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh, nhãn sẽ ghi rõ. Để xa tầm tay trẻ em.

Khi nào cần đi khám

Hãy đến cơ sở y tế nếu mắt đau nhiều, nhìn mờ, sợ ánh sáng, có nhiều dử mắt đặc, sau chấn thương mắt hoặc không đỡ sau vài ngày dùng thuốc. Với mũi, nên đi khám nếu nghẹt mũi kéo dài trên 10 ngày, chảy máu mũi nhiều lần, sốt cao hoặc đau vùng mặt.

Câu hỏi thường gặp

Nhỏ thuốc xong mắt bị cay xót, có bình thường không? Cảm giác châm chích nhẹ thoáng qua có thể gặp. Nếu cay nhiều, đỏ mắt, sưng mi hoặc ngứa dữ dội, hãy ngừng thuốc và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

Có thể dùng nước muối sinh lý nhỏ mắt hằng ngày không? Nước muối sinh lý đóng lọ dùng cho mắt phù hợp để rửa nhẹ, nhưng không thay cho thuốc điều trị.

Quên nhỏ một lần thì sao? Nhỏ bù khi nhớ ra, nếu gần đến lần kế tiếp thì bỏ qua lần đã quên, không nhỏ gấp đôi.

Bài viết liên quan

• Dị ứng, nổi mề đay: nhận biết và xử trí
• Ngạt mũi, sổ mũi: cách xử lý an toàn

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Bạn cần tư vấn thêm, hãy hỏi dược sĩ Nhà thuốc An Phúc qua hotline 0932.322.778.