Thuốc xịt, thuốc hít: cách dùng đúng để thuốc vào được phổi

Thuốc xịt và thuốc hít là phương pháp chủ lực trong điều trị hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều bệnh hô hấp khác. Thuốc được đưa thẳng vào đường thở nên tác dụng nhanh và ít ảnh hưởng toàn thân. Nhưng nếu dùng sai kỹ thuật, phần lớn thuốc đọng ở miệng, họng và không đến được phổi. Bài viết hướng dẫn để bạn dùng đúng.

Thuốc hít có những dạng nào

• Bình xịt định liều (MDI): mỗi lần bấm phóng ra một liều thuốc dạng sương nhờ khí đẩy. Cần phối hợp bấm và hít cùng lúc.
• Thuốc hít bột khô (DPI): dạng ống hít hoặc dụng cụ chứa bột, thuốc vào phổi nhờ lực hít của người dùng, không cần bấm phối hợp nhưng cần hít đủ mạnh.
• Khí dung: thuốc dạng dung dịch được máy phun thành sương, thường dùng cho trẻ nhỏ hoặc người khó phối hợp.
• Buồng đệm: dụng cụ gắn vào bình xịt định liều giúp thuốc dễ vào phổi, giảm lắng đọng ở họng.

Mỗi loại có cách dùng riêng, vì vậy hãy xem hướng dẫn của dụng cụ bạn đang dùng và nhờ thầy thuốc hướng dẫn trực tiếp ít nhất một lần.

Các bước dùng bình xịt định liều

• Mở nắp, kiểm tra miệng bình sạch, lắc đều bình theo hướng dẫn.
• Thở ra nhẹ nhàng, hết mức thoải mái, không thở vào bình.
• Đưa miệng bình vào giữa môi, ngậm kín, đầu hơi ngẩng.
• Bắt đầu hít vào chậm, sâu bằng miệng và bấm bình một lần ngay khi bắt đầu hít.
• Tiếp tục hít chậm đến khi đầy phổi, sau đó nín thở khoảng 10 giây hoặc lâu nhất có thể.
• Thở ra nhẹ. Nếu cần xịt thêm liều thứ hai, đợi khoảng 30 đến 60 giây rồi lặp lại các bước.

Nếu khó phối hợp bấm và hít, hãy dùng buồng đệm. Với trẻ nhỏ, bình xịt kèm buồng đệm có mặt nạ phù hợp hơn nhiều.

Các bước dùng thuốc hít bột khô

• Chuẩn bị liều theo đúng cách của từng loại dụng cụ, như xoay, nạp viên hoặc đẩy cần gạt.
• Thở ra hết sức thoải mái, quay đầu ra xa dụng cụ, không thở vào dụng cụ vì hơi ẩm làm vón bột.
• Ngậm kín miệng ống hít, hít vào nhanh và sâu bằng miệng.
• Nín thở khoảng 10 giây rồi thở ra từ từ.

Không nên rửa dụng cụ bột khô bằng nước, chỉ lau đầu ngậm bằng khăn khô theo hướng dẫn.

Súc miệng sau khi dùng thuốc chứa corticoid

Nhiều thuốc hít dự phòng có chứa corticoid dạng hít. Sau khi dùng nên súc miệng bằng nước, nhổ bỏ để giảm nguy cơ nấm miệng, khàn tiếng và kích ứng họng. Không nuốt nước súc miệng.

Phân biệt thuốc cắt cơn và thuốc dự phòng

Thuốc cắt cơn làm giãn phế quản nhanh, dùng khi khó thở hoặc khò khè đột ngột. Thuốc dự phòng cần dùng đều đặn mỗi ngày kể cả khi không có triệu chứng để kiểm soát viêm đường thở. Nhiều người ngưng thuốc dự phòng khi thấy khỏe, khiến bệnh tái phát. Tuy nhiên, nếu phải dùng thuốc cắt cơn thường xuyên hơn, đó là dấu hiệu bệnh chưa được kiểm soát tốt và cần tái khám sớm.

Làm sao biết bình còn thuốc

Bình xịt định liều thường có bộ đếm liều, hãy theo dõi để đổi bình kịp thời. Với bình không có bộ đếm, ghi lại số lần xịt và ngày bắt đầu dùng. Không nên thử bằng cách thả bình vào nước. Thuốc hết liều nhưng bình vẫn có thể phát ra khí đẩy.

Những sai lầm thường gặp

• Quên lắc bình trước khi xịt, làm liều thuốc không đồng đều.
• Bấm bình rồi mới hít, hoặc hít quá nhanh khiến thuốc đọng ở họng.
• Thở ra vào dụng cụ bột khô.
• Không nín thở sau khi hít.
• Không vệ sinh dụng cụ, buồng đệm.
• Dùng quá hạn hoặc bảo quản bình ở nơi nóng, ví dụ để trong ô tô.

Vệ sinh và bảo quản

Tháo bình khỏi ống ngậm, rửa ống ngậm bằng nước ấm, để khô tự nhiên rồi lắp lại, thực hiện định kỳ theo hướng dẫn. Buồng đệm nên rửa bằng nước và chất tẩy nhẹ, để khô tự nhiên. Cất thuốc nơi khô mát, tránh nhiệt độ cao vì bình có áp suất.

Khi nào cần đi khám

Hãy đi khám hoặc gọi cấp cứu khi dùng thuốc cắt cơn mà không đỡ, khó thở tăng, môi tím, nói từng từ ngắn, hoặc phải dùng thuốc cắt cơn nhiều lần trong ngày. Nên tái khám định kỳ để bác sĩ kiểm tra kỹ thuật hít và điều chỉnh thuốc.

Câu hỏi thường gặp

Dùng thuốc xịt hằng ngày có gây nghiện không? Thuốc hít điều trị hen không gây nghiện. Dùng đúng chỉ định giúp kiểm soát bệnh và giảm nguy cơ lên cơn.

Trẻ nhỏ dùng thuốc xịt thế nào? Nên dùng buồng đệm có mặt nạ vừa với mặt trẻ, cho trẻ thở bình thường vài nhịp sau mỗi lần xịt.

Có thể dùng chung bình xịt với người khác không? Không nên, vì có nguy cơ lây bệnh và dùng sai loại thuốc.

Bài viết liên quan

• Hen suyễn: dùng bình xịt đúng cách
• Ho khan và ho có đờm: cách phân biệt và chăm sóc tại nhà

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Bạn cần tư vấn thêm, hãy hỏi dược sĩ Nhà thuốc An Phúc qua hotline 0932.322.778.