Vàng da sơ sinh: nhận biết và khi nào đi khám

Vàng da là tình trạng da và lòng trắng mắt của trẻ sơ sinh chuyển màu vàng do bilirubin tăng cao trong máu. Đây là tình trạng rất thường gặp, ảnh hưởng đến hơn một nửa số trẻ sơ sinh trong tuần đầu sau sinh. Phần lớn là vàng da sinh lý lành tính, nhưng một số trường hợp là bệnh lý và cần điều trị kịp thời để tránh biến chứng.

Vì sao trẻ sơ sinh hay bị vàng da?

Sau sinh, hồng cầu của bé bị phá hủy nhiều, tạo ra bilirubin, trong khi gan của bé còn non nên chưa chuyển hóa và thải bilirubin nhanh. Vì vậy bilirubin tích tụ gây vàng da.

• Vàng da sinh lý: thường xuất hiện sau 24 giờ tuổi, đạt đỉnh ngày 3 đến 5, tự giảm trong 1 đến 2 tuần, bé vẫn bú tốt, khỏe mạnh.
• Vàng da bệnh lý: xuất hiện sớm (trong 24 giờ đầu), vàng nhanh, vàng đậm, vàng kéo dài hoặc kèm các dấu hiệu bất thường; có thể do bất đồng nhóm máu mẹ con, nhiễm trùng, thiếu men, bệnh lý gan mật hoặc sinh non.

Cách nhận biết và theo dõi tại nhà

• Quan sát bé dưới ánh sáng tự nhiên (gần cửa sổ ban ngày).
• Ấn nhẹ vào trán, mũi hoặc ngực bé; nếu da chỗ ấn chuyển vàng khi buông tay thì có thể bé bị vàng da.
• Vàng da thường bắt đầu từ mặt rồi lan xuống ngực, bụng, tay chân; vàng càng lan xa thì bilirubin thường càng cao.
• Theo dõi số lần bú, số tã ướt và màu phân, nước tiểu của bé.

Chăm sóc để giúp bé thải bilirubin

• Cho bé bú sớm và thường xuyên, ít nhất 8 đến 12 lần mỗi ngày; sữa mẹ giúp bé đi ngoài, thải bilirubin.
• Không cho bé uống nước đường, nước lá hay các bài thuốc dân gian.
• Không tự phơi nắng bé với hy vọng hết vàng da, vì nắng trực tiếp có thể gây bỏng da và không an toàn, cũng không đủ hiệu quả điều trị.
• Tái khám theo lịch hẹn nếu bé đã được chẩn đoán vàng da.

Dấu hiệu cần đưa bé đi khám ngay

• Vàng da xuất hiện trong 24 giờ đầu sau sinh.
• Vàng da lan nhanh đến bụng, tay, chân hoặc vàng đậm; vàng da kéo dài trên 2 tuần (trẻ đủ tháng) hoặc 3 tuần (trẻ sinh non).
• Bé li bì, bú kém, bỏ bú, quấy khóc, khóc thét hoặc thân mình cong ưỡn.
• Sốt, nôn, bụng chướng.
• Phân bạc màu (trắng, xám) và nước tiểu sẫm màu: có thể là dấu hiệu bệnh lý đường mật.

Điều trị vàng da

Bác sĩ sẽ đo bilirubin (qua da hoặc xét nghiệm máu) để quyết định cách theo dõi. Phương pháp thường dùng là chiếu đèn (quang trị liệu) tại cơ sở y tế. Một số trường hợp nặng cần thay máu hoặc điều trị nguyên nhân. Điều trị sớm giúp ngăn nguy cơ tổn thương não do bilirubin.

Lời khuyên

Hãy cho bé đi khám theo lịch sau sinh và hỏi nhân viên y tế về cách theo dõi vàng da trước khi xuất viện. Nếu bạn nghi ngờ bé bị vàng da bất thường, đừng chờ đợi, hãy đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất.

Bài viết liên quan

• Bổ sung vitamin D cho trẻ nhỏ: Những điều cha mẹ nên biết
• Bé sốt: Cách chăm sóc tại nhà và dấu hiệu cần đưa đi khám

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Bạn cần tư vấn thêm, hãy hỏi dược sĩ Nhà thuốc An Phúc qua hotline 0932.322.778.