Viêm họng: dấu hiệu và cách giảm đau họng tại nhà

Viêm họng là lý do rất phổ biến khiến người ta đến nhà thuốc, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc trong mùa cúm. Cảm giác đau rát, nuốt vướng, khản tiếng gây khó chịu nhưng nhiều trường hợp có thể chăm sóc tại nhà. Bài viết giúp bạn nhận biết dấu hiệu, nguyên nhân và cách làm dịu họng đúng cách.

Viêm họng là gì?

Viêm họng là tình trạng niêm mạc họng bị viêm, gây đau, rát hoặc ngứa. Phần lớn viêm họng do virus, thường đi kèm cảm lạnh hoặc cúm. Một số ít do vi khuẩn, điển hình là liên cầu khuẩn nhóm A, cần được bác sĩ đánh giá và điều trị phù hợp.

Nguyên nhân thường gặp

Ngoài virus và vi khuẩn, viêm họng còn do không khí khô, ô nhiễm, khói thuốc, hóa chất, dị ứng và trào ngược dạ dày thực quản. Nói nhiều, la hét, uống đồ lạnh hoặc thay đổi thời tiết đột ngột cũng làm họng dễ bị kích ứng. Người hay thở bằng miệng khi ngủ cũng dễ khô họng vào buổi sáng.

Dấu hiệu nhận biết

Viêm họng thường có đau hoặc rát họng, nuốt đau, khàn tiếng, ho, hắt hơi, sổ mũi. Họng có thể đỏ, amidan sưng, đôi khi có mủ trắng. Khi do virus, bệnh thường kèm sổ mũi và ho. Khi nghi do liên cầu khuẩn, bạn có thể thấy sốt, đau họng dữ dội, hạch cổ sưng đau và ít ho. Việc phân biệt cần bác sĩ khám và đôi khi xét nghiệm nhanh.

Cách làm dịu họng tại nhà

Súc họng bằng nước muối sinh lý hoặc nước muối ấm pha loãng nhiều lần trong ngày giúp sạch và dịu họng. Uống nước ấm, trà gừng, nước chanh mật ong (không cho trẻ dưới 12 tháng) giúp giảm kích ứng. Ăn thức ăn mềm, dễ nuốt, tránh đồ cay nóng, chiên rán, rượu bia và thuốc lá. Giữ ẩm không khí trong phòng và nghỉ ngơi, hạn chế nói nhiều.

Thuốc thường dùng và lưu ý

Viên ngậm, xịt họng có thể giúp giảm đau tạm thời. Thuốc giảm đau hạ sốt như paracetamol dùng khi đau nhiều hoặc sốt theo liều hướng dẫn. Cần thận trọng với thuốc có chứa nhiều hoạt chất, kiểm tra trùng lặp thành phần. Không dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định vì phần lớn viêm họng do virus. Nếu bác sĩ kê kháng sinh, cần dùng đủ liệu trình dù triệu chứng đã giảm.

Cách phòng ngừa viêm họng

Rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi ra đường nhiều bụi, tránh khói thuốc và hóa chất kích ứng. Giữ ấm cổ khi trời lạnh, hạn chế uống đá lạnh khi họng đang nhạy cảm. Vệ sinh răng miệng, thay bàn chải định kỳ, đặc biệt sau khi khỏi bệnh. Uống đủ nước và duy trì chế độ ăn nhiều rau quả để tăng sức đề kháng.

Khi nào cần đi khám?

Hãy đi khám khi đau họng kéo dài trên một tuần, sốt cao, khó nuốt hoặc khó thở, chảy nước dãi ở trẻ nhỏ, sưng một bên họng, nổi hạch cổ to, phát ban hoặc có máu trong đờm. Người có tiền sử thấp tim, trẻ nhỏ hoặc người suy giảm miễn dịch cần được thăm khám sớm khi đau họng.

Viêm họng ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi

Ở trẻ nhỏ, viêm họng thường đi kèm sốt, quấy khóc, bỏ bú hoặc từ chối ăn. Cha mẹ nên cho trẻ uống nước ấm, ăn lỏng mềm, vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý và theo dõi nhiệt độ. Trẻ dưới sáu tuổi không nên dùng viên ngậm vì nguy cơ hóc sặc, và không tự ý dùng thuốc xịt họng có chứa hoạt chất mạnh khi chưa hỏi ý kiến chuyên môn.

Ở người lớn tuổi, viêm họng có thể nặng hơn do miễn dịch giảm và thường có bệnh nền đi kèm. Người cao tuổi bị đau họng kéo dài, khàn tiếng trên hai tuần hoặc khó nuốt nên đi khám sớm để loại trừ các nguyên nhân nghiêm trọng khác. Người đang dùng nhiều loại thuốc cần hỏi dược sĩ trước khi dùng thêm thuốc giảm đau hoặc thuốc ngậm.

Những sai lầm thường gặp khi bị đau họng

Một số người súc họng bằng nước muối quá đặc, làm họng khô và rát hơn. Người khác dùng thuốc xịt họng liên tục nhiều ngày, hoặc kết hợp nhiều loại viên ngậm cùng lúc khiến dễ trùng hoạt chất. Cũng có người tự mua kháng sinh theo toa cũ, dùng không đủ liều rồi ngưng giữa chừng, tạo điều kiện cho vi khuẩn kháng thuốc.

Cách làm đúng là chăm sóc nhẹ nhàng, theo dõi diễn tiến trong vài ngày và đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Đừng cố gắng nói thì thầm thật lâu khi họng đau vì cũng làm dây thanh căng thẳng; thay vào đó hãy để họng nghỉ ngơi và nói nhẹ ở âm lượng bình thường.

Câu hỏi thường gặp

Đau họng bao lâu thì tự khỏi?

Viêm họng do virus thường tự khỏi sau khoảng năm đến bảy ngày. Nếu kéo dài hoặc nặng hơn, hãy đi khám.

Có nên dùng kháng sinh khi đau họng?

Không nên tự dùng. Chỉ dùng khi bác sĩ xác định có nhiễm khuẩn.

Súc họng nước muối bao nhiêu lần một ngày?

Khoảng ba đến bốn lần mỗi ngày hoặc theo hướng dẫn trên sản phẩm, súc nhẹ nhàng và không nuốt.

Trẻ nhỏ bị đau họng chăm sóc thế nào?

Cho trẻ uống đủ nước, ăn mềm, nghỉ ngơi và đưa đi khám nếu sốt cao, bỏ ăn hoặc khó thở.

Kết luận

Viêm họng đa số lành tính, nhưng cần chăm sóc đúng và biết dấu hiệu cảnh báo để đi khám kịp thời. Hãy giữ họng sạch, ấm, uống đủ nước và tránh tự ý dùng kháng sinh. Dược sĩ Nhà thuốc An Phúc sẵn sàng tư vấn sản phẩm giảm đau họng phù hợp cho bạn.

Bài viết liên quan

• Viêm xoang: dấu hiệu và cách chăm sóc
• Ngạt mũi, sổ mũi: cách xử lý an toàn
• Cảm lạnh và cúm khác nhau thế nào?