Viêm loét dạ dày do vi khuẩn HP: triệu chứng và cách điều trị

Đau âm ỉ vùng trên rốn, ợ chua, đầy bụng sau ăn là những phàn nàn rất phổ biến. Một nguyên nhân thường gặp là viêm loét dạ dày, trong đó vi khuẩn Helicobacter pylori, gọi tắt là HP, đóng vai trò quan trọng. Bệnh không hiếm nhưng có thể điều trị hiệu quả nếu được chẩn đoán đúng và tuân thủ phác đồ của bác sĩ.

Viêm loét dạ dày là gì

Dạ dày được bảo vệ bởi lớp niêm mạc nhầy chống lại axit. Khi lớp bảo vệ này bị tổn thương, axit và men tiêu hóa làm viêm hoặc tạo vết loét trên niêm mạc. Vi khuẩn HP sống trong lớp nhầy của dạ dày, gây viêm kéo dài và là nguyên nhân hàng đầu của loét dạ dày, tá tràng.

Nguyên nhân

• Nhiễm vi khuẩn HP, lây qua đường miệng, ăn uống chung, thức ăn và nước nhiễm khuẩn.
• Dùng thuốc giảm đau chống viêm không steroid kéo dài, như ibuprofen hay aspirin liều thường xuyên.
• Uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá.
• Căng thẳng kéo dài, ăn uống thất thường, ăn quá cay, quá chua có thể làm triệu chứng nặng hơn.

Triệu chứng

• Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, có thể đau khi đói hoặc sau ăn.
• Đầy hơi, ợ hơi, ợ chua, buồn nôn.
• Ăn nhanh no, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Phân đen, nôn ra máu hoặc chất giống bã cà phê là dấu hiệu xuất huyết, cần cấp cứu.

Nhiều người nhiễm HP không có triệu chứng rõ ràng.

Chẩn đoán

Bác sĩ có thể chỉ định nội soi dạ dày, test thở tìm HP, xét nghiệm phân hoặc sinh thiết khi cần. Nội soi giúp nhìn thấy tổn thương và loại trừ các bệnh nghiêm trọng hơn. Trước khi làm một số xét nghiệm HP, bạn có thể cần ngưng một số thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nguyên tắc điều trị

Điều trị do bác sĩ quyết định, thường gồm thuốc giảm tiết axit kết hợp kháng sinh để diệt HP trong vài tuần, sau đó kiểm tra lại. Một số lưu ý chung:

• Uống đủ liều, đủ ngày theo toa, kể cả khi triệu chứng đã đỡ, vì bỏ dở dễ gây kháng thuốc.
• Không tự mua kháng sinh để điều trị HP.
• Thông báo cho bác sĩ về các thuốc đang dùng, nhất là thuốc giảm đau chống viêm.
• Hỏi dược sĩ về thời điểm uống thuốc so với bữa ăn và các tác dụng phụ có thể gặp.
• Tái khám để kiểm tra HP đã được diệt hay chưa.

Ăn uống và sinh hoạt

• Chia nhỏ bữa ăn, ăn đúng giờ, nhai kỹ.
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá, đồ chiên rán, quá cay và quá chua nếu thấy làm triệu chứng nặng hơn.
• Không nằm ngay sau khi ăn, nên cách bữa ăn cuối đến giờ ngủ ít nhất 2 đến 3 giờ.
• Ăn chín uống sôi, rửa tay trước khi ăn.
• Giảm căng thẳng, ngủ đủ giấc.
• Tránh tự ý dùng thuốc giảm đau chống viêm khi dạ dày đang đau.

Người trong gia đình có thể cân nhắc kiểm tra HP theo tư vấn của bác sĩ.

Khi nào cần đi khám

Hãy đi khám nếu đau thượng vị kéo dài hơn 2 tuần, sụt cân, nôn nhiều, khó nuốt, thiếu máu hoặc có tiền sử gia đình ung thư dạ dày. Đi cấp cứu ngay khi nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đau bụng dữ dội đột ngột hoặc choáng váng.

Câu hỏi thường gặp

Nhiễm HP có phải luôn bị ung thư dạ dày không? Không. Phần lớn người nhiễm HP không bị ung thư, nhưng HP làm tăng nguy cơ nên cần điều trị khi có chỉ định.

Có cần điều trị khi không có triệu chứng? Tùy trường hợp, bác sĩ sẽ quyết định dựa trên nguy cơ và tình trạng cụ thể.

Có bị lại không? Có thể tái nhiễm, nhưng ít gặp nếu đã diệt thành công và giữ vệ sinh ăn uống.

Dùng men vi sinh hay thực phẩm chức năng có diệt được HP không? Không thay thế được phác đồ kháng sinh. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.

Bài viết liên quan

• Tương tác giữa thuốc và thực phẩm: những điều cần biết để dùng thuốc an toàn
• Ngộ độc thực phẩm: xử trí ban đầu

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng thuốc.