Viêm phế quản: nguyên nhân, triệu chứng và cách chăm sóc

Ho kéo dài sau một đợt cảm, khạc đờm, tức ngực nhẹ là tình huống nhiều người từng gặp. Rất có thể đó là viêm phế quản, tình trạng viêm ở các ống dẫn khí từ khí quản vào phổi. Phần lớn trường hợp cấp tính tự khỏi sau vài tuần, nhưng cần phân biệt với các bệnh nặng hơn như viêm phổi hoặc hen.

Viêm phế quản là gì

Phế quản bị viêm làm niêm mạc sưng lên và tiết nhiều đờm, gây ho. Có hai dạng chính. Viêm phế quản cấp thường xuất hiện sau nhiễm virus đường hô hấp và kéo dài vài ngày đến vài tuần. Viêm phế quản mạn là ho có đờm kéo dài ít nhất 3 tháng mỗi năm trong 2 năm liên tiếp, thường gặp ở người hút thuốc lá, và được xếp trong nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Nguyên nhân

• Virus gây cảm lạnh, cúm là nguyên nhân thường gặp nhất của thể cấp.
• Vi khuẩn là nguyên nhân ít gặp hơn.
• Khói thuốc lá, bụi, hóa chất, ô nhiễm không khí.
• Trào ngược dạ dày thực quản, dị ứng và tiếp xúc nghề nghiệp có thể làm bệnh dễ tái phát.

Triệu chứng

• Ho, lúc đầu ho khan, sau có đờm trong, trắng, vàng hoặc xanh.
• Tức ngực, khó chịu, khò khè nhẹ.
• Mệt mỏi, đau họng, sốt nhẹ, sổ mũi.
• Ho có thể kéo dài 2 đến 3 tuần dù các triệu chứng khác đã đỡ.

Màu của đờm không cho biết chắc là virus hay vi khuẩn.

Khi nào viêm phế quản trở nặng

Cần nghĩ đến viêm phổi hoặc bệnh khác nếu sốt cao trên 3 ngày, thở nhanh, khó thở, đau ngực tăng khi hít sâu, ho ra máu, hoặc ho kéo dài trên 3 tuần. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người bệnh tim phổi mạn tính cần được khám sớm hơn.

Chăm sóc tại nhà

• Nghỉ ngơi và uống đủ nước, nước ấm giúp loãng đờm.
• Giữ ấm cổ và ngực, tránh gió lạnh, tránh khói bụi, khói thuốc.
• Dùng máy tạo ẩm hoặc hít hơi nước ấm nếu thấy dễ chịu.
• Súc họng nước muối sinh lý để giảm kích ứng.
• Hạ sốt, giảm đau theo hướng dẫn trên nhãn hoặc theo tư vấn của dược sĩ.
• Không tự dùng kháng sinh. Kháng sinh không có tác dụng với virus và dùng bừa bãi gây kháng thuốc.
• Thuốc ho không phải lúc nào cũng phù hợp. Hãy hỏi dược sĩ, đặc biệt với trẻ nhỏ, phụ nữ có thai và người có bệnh nền.

Phòng bệnh

• Bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc thụ động.
• Rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang nơi bụi bẩn hoặc khi có dịch.
• Tiêm vắc xin cúm hằng năm và các vắc xin phòng phế cầu theo tư vấn của bác sĩ.
• Điều trị tốt dị ứng, trào ngược nếu có.
• Tập thể dục đều đặn và ăn uống đủ dinh dưỡng.

Khi nào cần đi khám

Hãy đi khám nếu ho kéo dài trên 3 tuần, sốt cao, khó thở, ho ra máu, sụt cân hoặc bệnh tái đi tái lại nhiều lần. Đi cấp cứu khi khó thở nặng, môi tím tái hoặc lơ mơ.

Câu hỏi thường gặp

Viêm phế quản có lây không? Thể cấp do virus có thể lây qua giọt bắn, nên cần che miệng khi ho và rửa tay.

Có cần dùng kháng sinh không? Phần lớn không cần. Bác sĩ chỉ kê khi nghi ngờ nhiễm khuẩn.

Viêm phế quản khác viêm phổi thế nào? Viêm phổi tổn thương nhu mô phổi, thường sốt cao, khó thở nhiều hơn và cần chụp phim để chẩn đoán.

Ho kéo dài sau khi hết bệnh có sao không? Ho có thể kéo dài vài tuần. Nếu quá 3 tuần hoặc nặng dần, nên đi khám.

Bài viết liên quan

• Viêm mũi dị ứng: nguyên nhân, triệu chứng và cách kiểm soát
• Thuốc xịt, thuốc hít: cách dùng đúng để thuốc vào được phổi

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng thuốc.