Viêm xoang: dấu hiệu và cách chăm sóc

Viêm xoang gây nghẹt mũi, đau nhức vùng mặt, chảy dịch mũi và nặng đầu, làm người bệnh khó chịu kéo dài. Bệnh có thể cấp tính, tự khỏi sau vài tuần hoặc mạn tính, tái đi tái lại nhiều tháng. Bài viết giúp bạn nhận biết dấu hiệu viêm xoang, chăm sóc đúng cách và biết khi nào cần gặp bác sĩ.

Viêm xoang là gì?

Xoang là các khoang chứa khí nằm trong xương vùng mặt, quanh mũi. Khi niêm mạc xoang bị viêm và sưng, dịch nhầy không thoát ra được, gây ứ đọng và đau tức. Viêm xoang cấp thường kéo dài dưới bốn tuần, viêm xoang bán cấp từ bốn đến mười hai tuần và viêm xoang mạn trên mười hai tuần.

Nguyên nhân thường gặp

Viêm xoang thường bắt đầu sau một đợt cảm lạnh do virus, đôi khi bội nhiễm vi khuẩn. Viêm mũi dị ứng, lệch vách ngăn, polyp mũi, phì đại cuốn mũi, nhiễm trùng răng hàm trên, hút thuốc lá, không khí ô nhiễm và hệ miễn dịch yếu đều làm tăng nguy cơ. Trẻ nhỏ có thể bị viêm xoang liên quan phì đại VA hoặc viêm mũi dị ứng.

Dấu hiệu nhận biết

Người bệnh thường nghẹt mũi, chảy dịch mũi đặc vàng hoặc xanh hoặc chảy xuống họng, đau tức vùng má, trán, quanh mắt hoặc sống mũi, đau tăng khi cúi người, giảm khứu giác, ho nhiều về đêm, hôi miệng, mệt mỏi. Có thể kèm sốt nhẹ. Đau đầu do xoang thường nặng hơn vào buổi sáng hoặc khi thay đổi tư thế.

Chăm sóc tại nhà

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch dịch nhầy và giảm sưng. Hít hơi nước ấm, chườm ấm vùng mặt, uống đủ nước và nghỉ ngơi cũng giúp dễ chịu. Giữ ẩm không khí trong phòng, tránh khói thuốc và bụi. Nằm đầu cao khi ngủ. Tránh bơi hoặc lặn khi đang bị viêm xoang cấp, và tránh xì mũi quá mạnh.

Thuốc và lưu ý

Thuốc xịt mũi corticoid theo chỉ định có thể giúp giảm viêm, nhất là khi có nền dị ứng. Thuốc co mạch chỉ nên dùng ngắn ngày để tránh ngạt mũi dội ngược. Thuốc giảm đau hạ sốt dùng khi cần. Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ xác định có nhiễm khuẩn, và cần dùng đủ liều dù triệu chứng đã giảm. Không tự ý dùng kháng sinh hoặc kéo dài thuốc nhỏ mũi khi chưa hỏi ý kiến chuyên môn.

Phòng ngừa viêm xoang tái phát

Điều trị tốt viêm mũi dị ứng, giữ vệ sinh mũi họng, rửa tay thường xuyên và tránh tiếp xúc với người đang bị cảm. Bỏ thuốc lá, hạn chế khói bụi, đeo khẩu trang khi cần. Duy trì chế độ ăn nhiều rau quả, ngủ đủ và vận động giúp nâng cao miễn dịch. Kiểm tra và xử trí các vấn đề về răng miệng để tránh nhiễm trùng lan lên xoang.

Khi nào cần đi khám?

Hãy đi khám khi triệu chứng kéo dài trên mười ngày không cải thiện, sốt cao, đau mặt dữ dội, sưng hoặc đỏ quanh mắt, nhìn đôi, đau đầu dữ dội, cứng cổ, lú lẫn, hoặc viêm xoang tái phát nhiều lần trong năm. Những dấu hiệu này có thể báo hiệu biến chứng và cần được xử trí sớm. Một số trường hợp cần nội soi hoặc chụp phim để đánh giá.

Viêm xoang ở trẻ em

Trẻ nhỏ bị viêm xoang thường ho kéo dài, sổ mũi đặc, hơi thở có mùi, quấy khóc hoặc ngủ không ngon. Cha mẹ nên vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý, giữ ấm, cho trẻ uống đủ nước và đưa trẻ đi khám khi sổ mũi kéo dài trên mười ngày, sốt cao hoặc sưng quanh mắt. Không tự cho trẻ dùng kháng sinh hoặc thuốc co mạch khi chưa có chỉ định, vì trẻ nhỏ nhạy cảm hơn với tác dụng phụ.

Nếu trẻ thường xuyên viêm mũi xoang, hãy hỏi bác sĩ về dị ứng, phì đại VA hoặc yếu tố môi trường trong nhà như khói thuốc, nấm mốc, thú nuôi để xử lý tận gốc thay vì chỉ điều trị từng đợt.

Chế độ ăn và sinh hoạt hỗ trợ

Uống đủ nước giúp dịch nhầy loãng và dễ thoát. Ăn nhiều rau quả giàu vitamin, hạn chế rượu bia vì có thể làm niêm mạc mũi sưng thêm. Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya và vận động nhẹ nhàng như đi bộ giúp tăng sức đề kháng. Khi đi ngoài trời lạnh, giữ ấm mũi họng và cổ. Vệ sinh điều hòa, quạt và chăn gối định kỳ để hạn chế bụi và nấm mốc, những yếu tố có thể khiến viêm xoang tái phát.

Câu hỏi thường gặp

Viêm xoang có tự khỏi không?

Nhiều trường hợp viêm xoang cấp do virus tự khỏi sau vài tuần. Viêm xoang mạn cần bác sĩ đánh giá và điều trị.

Viêm xoang có cần dùng kháng sinh không?

Chỉ khi có bằng chứng nhiễm khuẩn theo đánh giá của bác sĩ. Không tự ý dùng.

Rửa mũi hằng ngày có hại không?

Rửa mũi bằng nước muối đúng cách thường an toàn, dùng nước sạch vô khuẩn và dụng cụ sạch.

Viêm xoang có phải phẫu thuật không?

Chỉ một số trường hợp mạn tính hoặc có bất thường cấu trúc mới cần xem xét phẫu thuật theo chỉ định của bác sĩ tai mũi họng.

Kết luận

Viêm xoang có thể kiểm soát tốt khi bạn chăm sóc mũi đúng cách, tránh tác nhân kích thích và đi khám kịp thời. Đừng tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc co mạch kéo dài. Dược sĩ Nhà thuốc An Phúc sẵn sàng tư vấn cho bạn.

Bài viết liên quan

• Ngạt mũi, sổ mũi: cách xử lý an toàn
• Viêm họng: dấu hiệu và cách giảm đau họng tại nhà
• Cảm lạnh và cúm khác nhau thế nào?